Eleştiri, genellikle yapıcı bir amaca sahiptir. Bir durumu, fikri ya da eseri objektif olarak değerlendirme ve daha iyi hale getirme amacı güder. Eleştiri, iyileştirme niyetiyle doğru, adil ve açık bir şekilde dile getirilir. Manipülasyon ise, genellikle kişisel çıkar sağlama, birini yönlendirme veya etkileme amacı taşır. Manipülasyon, başkalarının düşüncelerini ya da davranışlarını kontrol etmek için kullanılır ve sıklıkla samimiyetsiz ya da hileli bir şekilde yapılır.
Şimdi eleştiri ve manipülasyonu daha iyi ayırt edebilmek için aşağıdaki örnekleri inceleyebilirsiniz;
Eşiniz/Partneriniz ile herhangi bir sebepten dolayı tartıştınız, eğer eşiniz size şunu söyleyebiliyorsa; “Son tartışmamızda ses tonun biraz yükseldi, bu beni rahatsız etti. Daha sakin bir şekilde konuşmayı deneyebilirsek, ikimiz için de daha verimli olabilir.” o zaman çok şanslısınız çünkü yapıcı/sağlıklı bir iletişime sahip bir eşiniz/partneriniz var demektir.
Eğer duyduğunuz cümle; Son tartışmada o kadar sinirlendin ki ben sustum, sırf seni kırmamak için. Ama fark ettin mi, sürekli bana bağırıyorsun bunu hep yapıyorsun.” bu cümleyi duyuyorsanız o zaman eşiniz/partneriniz en kısa sürede iletişim biçimini değiştirmeye yönelik çaba göstermelidir çünkü kurduğu cümlede; genelleme, karşı tarafı suçlama, yapıcı olmama vb. bir çok iletişim hatası bulunmaktadır.
Eleştirme, objektif, spesifik ve yapıcıdır. Karşı tarafın gelişimine odaklanır. Manipülasyon, duygusal sömürü, aşağılama veya suçluluk hissettirme yoluyla kontrol amaçlar. Umarım, bu yazı sizlerin eleştiri adı altında uğradığınız “manipülasyonu” fark etmenize yardımcı olmuştur. Eğer manipülatif davranışları sergileyen kişinin siz olduğunu fark ettiyseniz şunu unutmayın; “Gerçeği çarpıtarak kazandığınız zafer, aslında kaybettiğiniz bir güvendir.”
PSİKOLOJİK DANIŞMAN MELİKE MELEK ALKAN
